7. Sınıf Ek Fiil (Ek Eylem) Konu Anlatımı 📝
Ek fiil, isim veya isim soylu sözcüklerin yüklem olmasını sağlayan ve basit zamanlı fiillere eklenerek onları birleşik zamanlı yapan ek hâlindeki "imek" fiilidir. Ek fiilin iki ana görevi vardır:
1️⃣ İsimleri ve İsim Soylu Sözcükleri Yüklem Yapmak 🧑�🏫
Ek fiil dört farklı kip ile çekimlenir. İşte her bir kipin örnekleri:
🔙 Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman Çekimi (Eki: "idi")
Bu kip, kişinin yaşadığı ya da gördüğü bir eylemi anlatır.
Örnekler:
Dün akşam seni arayan bendim. (ben idim)
Morali bugünlerde bozuktu. (bozuk idi) 😞
Uyarı: İsim veya isim soylu sözcüklerin yüklem olduğu cümlelerin olumsuzu "değil" edatı ile yapılır:
Son zamanlarda işlerin yolunda değildi. 🚫
Soru: Cümlenin soru hali "mi" edatı ile yapılır:
Arkadaşınız öğrenci miydi? 🤔
👂 Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Çekimi (Eki: "imiş")
Bu kip, kişinin duyduğu ya da öğrendiği bir eylemi anlatır.
Örnekler:
Saliha'nın memleketi Trabzon**'muş**. 🏙�
Dünkü maçta o da varmış. ⚽
🔢 Şart Çekimi (Eki: "ise")
Cümleye şart (koşul) anlamı katar.
Örnekler:
Dediğin kadar çalışkansa bu soruyu bilir. 📚
İşin varsa daha sonra da gidebiliriz. 🚗
🕰� Geniş Zaman Çekimi (Eki: "-dir")
Eylemin her zaman gerçekleştiği anlamını verir.
Örnekler:
Emin, sen hep defanssın. (defansındır) 🏃�♂️
O, girdiği her işte başarılıdır. 🎯
2️⃣ Ek Fiilin Basit Zamanlı Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapmak 🔗
Cümlede tek bir kip kullanıldığında o basit zamanlı bir kip olur. Ancak o kipin yanına bir kip daha eklenirse, o zaman birleşik zamanlı hale gelir.
Örnekler:
Gelsem → Basit zamanlı
Gelseydim → Birleşik zamanlı 🔄
Gelmişsin → Basit zamanlı
Gelmiştin → Birleşik zamanlı ⏳
1️⃣ Ek Fiilin Hikâye Birleşik Zamanı (Eki: "idi")
Cümleye terk edilmiş alışkanlık, gerçekleşmemiş beklenti gibi anlamlar katar.
Örnekler:
Akşamları dışarıda top oynardık. ⚽
Geziye bizi de götürecekti. 🏞�
Bana çok önce haber vermeliydin. 📅
2️⃣ Ek Fiilin Rivayet Birleşik Zamanı (Eki: "imiş")
Cümleye küçümseme ve benzeri anlamlar katar.
Örnekler:
Ödevini yapamamışmış. 📖❌
Babamın sözünü dinlemeliymişim. 🙇�♂️
Bu kadar hata yapmamalıymışım. 😓
3️⃣ Ek Fiilin Şart Birleşik Zamanı (Eki: "ise")
Cümleye şart (koşul) anlamı katar.
Örnekler:
Dersi dikkatli dinlerseniz öğrenirsiniz. 🎧
Çalışmaya başladıysan devam et. 🖥�
Seninle çalışmak istemezse Ali'yi ararsın. 📱
Ek Fiilin Çekim Tablosu 📊
Kişi Görülen (Bilinen) Geçmiş Zaman Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman Şart Çekimi Geniş Zaman Çekimi
1. Tekil Doktordum 🩺 Doktormuşum 🩺 Doktorsam ✅ Doktorum(dur) 👨�⚕️
2. Tekil Doktordun 🩺 Doktormuşsun 🩺 Doktorsan ✅ Doktorsun(dur) 🏥
3. Tekil Doktordu 🩺 Doktormuş 🩺 Doktor 🏥 Doktor(dur)
1. Çoğul Doktorduk 🩺 Doktormuşuz 🩺 Doktorsak ✅ Doktoruz(dur) 🏨
2. Çoğul Doktordunuz 🩺 Doktormuşsunuz 🩺 Doktorsanız ✅ Doktorsunuz(dur) 🏥
3. Çoğul Doktorlardı 🩺 Doktorlarmış 🩺 Doktorlarsa ✅ Doktorlar(dır) 🏥
Not: Ek fiilin birleşik zamanlı çekimlerini "gel-" fiilini ve şimdiki zaman eki olan **"-yor"**u kullanarak yapacağız.